Cập nhật 05/04/2026 — Phân tích chuyên sâu tài liệu pháp quy "Sơ lược về chế độ lao động nước ngoài" (外国人労働者に関する制度概要) do Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản (MOJ/ISA) cập nhật ngày 27/03/2026.
Tài liệu chính thức mới nhất từ chính phủ Nhật Bản nói gì?
Ngày 27/03/2026, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản (出入国在留管理庁 — ISA) cập nhật tài liệu tổng quan về hệ thống lao động nước ngoài, trong đó phác thảo rõ ràng cấu trúc và mục tiêu của chế độ Ikusei Shuro (育成就労 — Lao động Phát triển Kỹ năng) sẽ chính thức thay thế hoàn toàn chế độ Thực tập sinh kỹ năng (TTS / 技能実習) từ ngày 01/04/2027.

Bài viết này phân tích 3 trụ cột cải cách trọng tâm được nêu trong tài liệu chính thức — những nội dung mà người lao động Việt Nam cần hiểu rõ để chuẩn bị tốt nhất cho giai đoạn chuyển tiếp 2026–2027.
Bài viết liên quan: Nếu bạn chưa đọc tổng quan về Ikusei Shuro, hãy xem trước Hướng dẫn toàn diện về Ikusei Shuro để nắm được bức tranh toàn cảnh.
Chuẩn hóa lộ trình thăng tiến và yêu cầu tiếng Nhật theo khung CEFR
Lộ trình 3 giai đoạn được luật hóa
Khác với chế độ TTS cũ (mục tiêu mơ hồ là "chuyển giao kỹ năng"), Ikusei Shuro xác lập lộ trình thăng tiến 3 giai đoạn có mốc đánh giá cụ thể — mục tiêu cuối cùng là đưa người lao động đạt trình độ Kỹ năng đặc định số 1 (Tokutei Ginou 1) chỉ trong 3 năm.
Theo tài liệu ISA, yêu cầu tiếng Nhật được gắn với khung CEFR (Khung tham chiếu năng lực ngôn ngữ chung châu Âu) — đây là lần đầu tiên Nhật Bản áp dụng chuẩn quốc tế này một cách hệ thống vào chính sách nhập cư lao động.
Bảng yêu cầu tiếng Nhật chi tiết theo CEFR
Giai đoạn | Khung CEFR | JLPT tương đương | Yêu cầu kỹ năng nghề | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
Nhập cảnh (bắt đầu Ikusei Shuro) | A1 | N5 | Không yêu cầu | Hoặc hoàn thành khóa đào tạo tiếng Nhật tương đương |
Muốn chuyển nơi làm việc (tenshiki) | A1 + thi bổ sung | N5 + | Đỗ kỳ thi kỹ năng cơ bản | Kỳ thi tiếng Nhật phụ tùy ngành |
Chuyển lên Tokutei Ginou 1 (sau 3 năm) | A2 | N4 | Đỗ kỹ năng bậc 3 hoặc thi Tokutei 1 | Nếu trượt: gia hạn tối đa 1 năm thi lại |
Nâng cấp lên Tokutei Ginou 2 | B1 | N3 | Đỗ thi Tokutei 2 theo ngành | Một số ngành yêu cầu cao hơn |
Ngành đặc thù yêu cầu tiếng Nhật cao hơn
Tài liệu ISA lưu ý rõ: một số ngành có yêu cầu tiếng Nhật vượt mức tiêu chuẩn vì lý do an toàn. Cụ thể:
Vận tải ô tô (lái xe bus, taxi): yêu cầu năng lực giao tiếp cao để đảm bảo an toàn hành khách — đây cũng là lý do ngành này không nằm trong Ikusei Shuro mà đi thẳng Tokutei Ginou
Điều dưỡng (介護): có thể yêu cầu N4 ngay từ giai đoạn đầu, không chỉ N5
Đường sắt (鉄道): yêu cầu tương tự vận tải về mặt an toàn
Điều này có nghĩa gì với bạn?
Hệ thống CEFR đảm bảo rằng tiêu chuẩn tiếng Nhật thống nhất và có thể đo lường được — không còn tình trạng "đạt" hay "không đạt" mơ hồ như chế độ cũ. Đối với người lao động Việt Nam, điều này vừa là thách thức (phải học nghiêm túc) vừa là lợi thế (biết rõ mục tiêu cần đạt).
Mẹo thực tế: Ngay từ khi đào tạo tại Việt Nam, hãy đặt mục tiêu vượt yêu cầu tối thiểu. Đạt N4 trước khi xuất cảnh (thay vì chỉ N5) sẽ mở ra cơ hội chuyển việc sớm hơn và tăng lương nhanh hơn tại Nhật.
Mở rộng 19 ngành nghề và cơ chế chuyển việc linh hoạt
19 ngành Tokutei Ginou — 17 ngành Ikusei Shuro

Tài liệu ISA xác nhận Nhật Bản đã mở rộng lên 19 ngành nghề thuộc diện Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou). Trong đó, 17 ngành sẽ tiếp nhận lao động theo lộ trình Ikusei Shuro.
5 ngành mới được bổ sung (so với danh sách cũ):
Vận tải ô tô (自動車運送業) — chỉ Tokutei, không có Ikusei do yêu cầu bằng lái
Đường sắt (鉄道) — có Ikusei Shuro
Kho vận / Logistics (物流倉庫) — có Ikusei Shuro
Lâm nghiệp / Gỗ (林業・木材産業) — có Ikusei Shuro
Tái chế tài nguyên (資源循環) — có Ikusei Shuro
Xem danh sách đầy đủ 17 ngành Ikusei Shuro tại: Hướng dẫn toàn diện về Ikusei Shuro — Mục 17 ngành nghề
Cơ chế chuyển việc (転籍 — Tenshiki): Điểm cách mạng
Tài liệu ISA dùng từ "cách mạng" khi mô tả quyền chuyển việc: lao động được phép chuyển nơi làm việc sau 1–2 năm (tùy ngành), xóa bỏ hoàn toàn sự gò bó của chế độ TTS cũ.
Tuy nhiên, quyền chuyển việc đi kèm điều kiện — đây là phần nhiều người hiểu chưa đầy đủ:
Điều kiện để chuyển việc theo ý muốn cá nhân:
Đã làm việc vượt quá thời gian giới hạn tối thiểu (1–2 năm tùy ngành)
Đỗ kỳ thi kỹ năng cơ bản
Đạt tiếng Nhật N5 trở lên (tùy ngành có thể là N4)
Công ty mới phải đạt chuẩn "ưu tú" (優良)
Phải thông qua kênh công lập (Hello Work, cơ quan giám sát) — cấm qua công ty tuyển dụng tư nhân
Giới hạn quan trọng về tỷ lệ: Tỷ lệ lao động chuyển tịch tại công ty mới không được vượt 1/3 tổng số lao động Ikusei Shuro. Công ty ở khu vực đô thị lớn bị giới hạn nhận lao động từ địa phương ở mức 1/6 — nhằm tránh "hút hết" nhân lực từ nông thôn.
Chi tiết đầy đủ về quyền chuyển việc: xem Hướng dẫn toàn diện — Mục Tenseki
Tăng quyền lợi, chống lạm dụng trung gian và khuyến khích làm việc tại địa phương

Kiểm soát nghiêm ngặt đơn vị trung gian
Đây là phần liên quan trực tiếp nhất đến lao động Việt Nam. Tài liệu ISA nêu rõ 3 hành vi bị cấm tuyệt đối đối với các đơn vị gửi lao động (送出機関) và tổ chức quản lý (監理支援機関):
Cấm thu phí bất hợp pháp — mọi khoản phí phải được liệt kê minh bạch, không được vượt quy định
Cấm thu tiền đặt cọc — không được yêu cầu người lao động nộp tiền "đảm bảo" hoặc "cam kết"
Cấm ký hợp đồng bồi thường vi phạm — không được bắt người lao động ký cam kết "nếu bỏ trốn phải bồi thường X triệu đồng"
Từ năm 2026, các tổ chức quản lý (監理支援機関) bắt đầu nộp đơn xin cấp phép mới — điều này có nghĩa là chỉ các tổ chức đạt tiêu chuẩn mới mới được tiếp tục hoạt động từ 2027. Đây là cơ hội để loại bỏ các nghiệp đoàn yếu kém.
Dấu hiệu cảnh báo khi chọn công ty XKLĐ tại Việt Nam
Dựa trên quy định mới, bạn nên từ chối ngay nếu công ty tuyển dụng tại Việt Nam:
Yêu cầu nộp tiền đặt cọc trước khi có hợp đồng rõ ràng
Bắt ký cam kết bồi thường nếu "bỏ trốn" hoặc "về nước sớm"
Không cung cấp bản mô tả công việc (業務内容) và điều kiện lao động bằng tiếng Việt
Thu phí vượt mức trần quy định theo Luật 69/2020/QH14 của Việt Nam
Không có giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài
Phân tích kinh tế: Làm tại địa phương có thể tiết kiệm hơn Tokyo
Một điểm thú vị trong tài liệu ISA mà ít nguồn tiếng Việt đề cập: chính phủ Nhật Bản đã đưa ra phân tích kinh tế cụ thể để khuyến khích lao động nước ngoài chọn làm việc tại các vùng địa phương thay vì tập trung vào Tokyo/Osaka.
Ví dụ cụ thể từ tài liệu ISA — So sánh Tottori với Tokyo/Osaka:
Hạng mục | Tokyo / Osaka | Tottori (địa phương) |
|---|---|---|
Lương cơ bản | Cao hơn | Thấp hơn |
Chi phí thuê nhà | Rất cao | Thấp hơn đáng kể |
Chi phí sinh hoạt | Cao | Thấp hơn |
Số tiền thực tế tiết kiệm được | Thấp hơn (do chi phí cao) | Cao hơn ~27.000 Yên/tháng |
Kết luận từ tài liệu: mặc dù lương danh nghĩa tại Tokyo/Osaka cao hơn, nhưng số tiền thực tế gửi về nhà khi làm tại Tottori có thể cao hơn khoảng 27.000 Yên/tháng (tương đương ~4,5 triệu VNĐ) nhờ chi phí sinh hoạt thấp hơn rất nhiều.
Đây là thông tin quan trọng cho lao động Việt Nam — nhiều người chỉ nhìn vào con số lương mà quên tính toán chi phí thực tế.
Tham khảo thêm: Chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản cho thực tập sinh 2026
Quy định chuyển tiếp cho thực tập sinh đang ở Nhật
Tài liệu ISA quy định rõ về giai đoạn chuyển tiếp — đây là phần nhiều lao động Việt Nam đang quan tâm nhất:
Nguyên tắc cơ bản
Tất cả thực tập sinh đã nhập cảnh hoặc đang làm việc trước ngày 01/04/2027 vẫn áp dụng hoàn toàn quy định TTS cũ cho đến khi kết thúc hợp đồng. Không được chuyển trực tiếp sang hệ thống Ikusei Shuro mới trong thời gian hợp đồng TTS còn hiệu lực.
Các trường hợp cụ thể
Tình huống | Áp dụng quy định | Lưu ý |
|---|---|---|
Nhập cảnh trước 01/04/2027, hợp đồng TTS còn hiệu lực | Quy định TTS cũ | Hoàn thành đúng lộ trình TTS, sau đó chuyển Tokutei nếu đủ điều kiện |
Kết thúc TTS giai đoạn 2, muốn lên giai đoạn 3 | Quy định TTS cũ | Vẫn được chuyển lên giai đoạn 3 theo quy định hiện hành |
Kết thúc TTS sau 01/04/2027, muốn ở lại | Chuyển sang Tokutei Ginou | Thi đạt kỹ năng + tiếng Nhật theo yêu cầu Tokutei |
Nhập cảnh từ 01/04/2027 trở đi | Ikusei Shuro | Áp dụng hoàn toàn quy định mới |
Giai đoạn song tồn 2027–2030
Từ tháng 4/2027, cả hai hệ thống sẽ cùng tồn tại trong khoảng 3 năm:
Lao động TTS cũ tiếp tục theo quy định cũ
Lao động mới nhập cảnh theo Ikusei Shuro
Dự kiến đến khoảng 2030, chế độ TTS sẽ kết thúc hoàn toàn khi tất cả hợp đồng cũ hết hạn
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Tài liệu ISA ngày 27/03/2026 có gì mới so với thông tin trước đó?
Tài liệu này là bản cập nhật mới nhất, tổng hợp tất cả quy định đã được công bố từ tháng 6/2024 đến tháng 3/2026. Điểm mới chính là chi tiết hóa yêu cầu CEFR, phân tích kinh tế làm việc tại địa phương, và quy định cụ thể về kiểm soát đơn vị trung gian.
2. CEFR A1, A2, B1 khác gì với JLPT N5, N4, N3?
CEFR là khung đánh giá quốc tế, JLPT là kỳ thi cụ thể của Nhật. Về cơ bản: A1 tương đương N5, A2 tương đương N4, B1 tương đương N3. Điểm khác là CEFR cho phép sử dụng nhiều loại kỳ thi khác nhau để chứng minh (JFT-Basic, J.TEST, NAT-TEST…), không chỉ riêng JLPT.
3. Tôi đang là TTS giai đoạn 1, có nên "chờ" Ikusei Shuro không?
Không. Nếu bạn đã nhập cảnh theo diện TTS, hãy hoàn thành tốt hợp đồng hiện tại. Bạn không được chuyển sang Ikusei Shuro giữa chừng. Tập trung học tiếng Nhật và tích lũy kỹ năng để có thể chuyển sang Tokutei Ginou sau khi kết thúc TTS.
4. Con số "tiết kiệm hơn 27.000 Yên/tháng ở Tottori" có đáng tin không?
Con số này đến trực tiếp từ tài liệu chính thức của ISA — chính phủ Nhật Bản sử dụng dữ liệu thống kê về lương và chi phí sinh hoạt theo vùng để tính toán. Tuy nhiên, con số thực tế sẽ thay đổi tùy lối sống và ngành nghề cụ thể. Quan trọng là tư duy so sánh — đừng chỉ nhìn lương danh nghĩa.
5. Từ 2026, tổ chức quản lý (nghiệp đoàn) phải xin cấp phép lại — điều này ảnh hưởng gì?
Đây là tin tốt cho lao động. Các nghiệp đoàn yếu kém, không đạt tiêu chuẩn mới sẽ bị loại bỏ. Khi chọn công ty XKLĐ tại Việt Nam, hãy hỏi họ đang liên kết với nghiệp đoàn nào tại Nhật, và nghiệp đoàn đó đã được cấp phép mới hay chưa.
6. Yêu cầu tiếng Nhật cho Ikusei Shuro và visa Kỹ sư (技人国) có liên quan gì?
Đây là hai hệ thống hoàn toàn khác nhau. Ikusei Shuro yêu cầu A1 (N5) khi nhập cảnh, nâng dần lên A2 (N4) và B1 (N3). Visa Kỹ sư (技人国) vừa có thay đổi mới yêu cầu CEFR B2 (N2) cho công việc sử dụng tiếng Nhật — cao hơn đáng kể. Xem chi tiết tại: Nhật Bản siết visa Kỹ sư — Yêu cầu N2
Tổng hợp so sánh TTS cũ và Ikusei Shuro mới (từ tài liệu ISA)
Tiêu chí | Chế độ TTS cũ | Ikusei Shuro mới (từ 04/2027) |
|---|---|---|
Mục tiêu | Thực tập kỹ năng (danh nghĩa) | Đào tạo để đạt Tokutei Ginou 1 |
Thời gian | Tối đa 5 năm | 3 năm (gia hạn 1 năm nếu trượt thi) |
Chuyển việc | Gần như không được | Được sau 1–2 năm (nếu đủ điều kiện) |
Yêu cầu tiếng Nhật | Thấp, không hệ thống | Khắt khe theo CEFR: A1 → A2 → B1 |
Ngành nghề | Hạn chế | 17 ngành Ikusei + 19 ngành Tokutei |
Bảo vệ quyền lợi | Yếu | Mạnh: cấm phí bất hợp pháp, cấm đặt cọc, giám sát chặt |
Kiểm soát trung gian | Lỏng lẻo | Nghiệp đoàn phải cấp phép lại, tiêu chuẩn cao hơn |
Lộ trình dài hạn | Hết hạn → về nước | Ikusei → Tokutei 1 → Tokutei 2 → Vĩnh trú |
Nguồn tham khảo
Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (出入国在留管理庁): Sơ lược về chế độ lao động nước ngoài — PDF cập nhật 27/03/2026
Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản: Q&A về Ikusei Shuro
Bộ Tư pháp Nhật Bản: Tổng quan chế độ Ikusei Shuro (PDF)
JITCO (国際人材協力機構): Trang thông tin Ikusei Shuro
Goja.vn – Nền tảng kết nối việc làm Nhật Bản uy tín hàng đầu Việt Nam
Goja.vn là nền tảng tuyển dụng và tư vấn xuất khẩu lao động Nhật Bản trực tuyến, được xây dựng với sứ mệnh đồng hành cùng người lao động Việt Nam trên hành trình chinh phục thị trường việc làm Nhật Bản một cách uy tín – minh bạch – tận tâm .
Khác với các trung tâm môi giới lao động truyền thống, Goja.vn ứng dụng công nghệ hiện đại để kết nối trực tiếp ứng viên với các đối tác tuyển dụng uy tín tại Nhật Bản, giúp quá trình tìm việc trở nên nhanh chóng, rõ ràng và không phát sinh chi phí ẩn .
Goja.vn cung cấp đa dạng chương trình phù hợp với nhiều đối tượng lao động:
Thực tập sinh kỹ năng (TTS) – Chương trình phổ biến dành cho lao động phổ thông muốn tích lũy kinh nghiệm và thu nhập tại Nhật
Kỹ năng đặc định (Tokutei) – Visa dành cho lao động có tay nghề, cơ hội làm việc dài hạn và ổn định hơn
Kỹ sư Nhật Bản – Cơ hội nghề nghiệp cao cấp cho nhân sự IT và kỹ thuật
Du học nghề – Con đường kết hợp học tập và làm thêm tại Nhật Bản
Với hệ thống văn phòng trải dài từ TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đến Hà Nội , đội ngũ tư vấn của Goja.vn luôn sẵn sàng hỗ trợ ứng viên từ khâu định hướng, chuẩn bị hồ sơ đến khi xuất cảnh thành công.
Bài viết được Goja.vn biên soạn dựa trên tài liệu pháp quy chính thức của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản, cập nhật ngày 27/03/2026. Nội dung có thể thay đổi theo quy định chi tiết từng ngành — vui lòng kiểm tra nguồn chính thống trước khi đưa ra quyết định.
Bài viết hữu ích? Chia sẻ ngay!


